Galatasaray Üniversitesi

Mina Duru Çalışkan

Jean Monnet Modülü SOCRETUR projesinin SOC411 Türkiye’de ve Avrupa’da Sosyal Haklar ve Toplumsal İçerme dersi kapsamında  18 Aralık 2025 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Bayrampaşa İstihdam Ofisini ziyaret ettik. Ziyaretimiz dahilinde İBB Bölgesel İstihdam Ofisi Grup Operasyon Sorumlusu Hüseyin Ferdi Olur bizlere İstihdam Ofisi projesinin geçmişi, işleyişi ve şu ana kadar iş esnasında topladıkları istihdam verileri hakkında bir sunum yaptı. Sunumun ardından öğrencilerimizin sorularıyla işsizlik sorunu ve istihdam süreçleri hakkında daha derin bilgi edindik.

Bölgesel İstihdam Ofisi Nedir?

Bölgesel İstihdam Ofisleri, İBB İstanbul Personel Yönetim A.Ş. (İSPER) bünyesinde Özel İstihdam Bürosu statüsünde faaliyette bulunmak üzere 2020 yılında bir sosyal proje olarak kurulmuş. Temel amacı iş arayanları ve iş verenleri bir araya getirerek İstanbul’daki işsizlik sorununu çözmeye katkı sağlamak. İlk kurulduğunda bir ofisle hedefi 200.000 işsize ulaşmak olan proje şu ana kadar yaklaşık 275.000 kişiye iş bulmada aracılık yapmış, 34 ofis sayısına ulaşmış ve 22.500 firmaya çalışan bulmada yardımcı olmuş.

İş arayan ve işverenleri genel olarak kendi kurdukları kariyer portalında (https://bio.ibb.istanbul) bir araya getiriyor. Ofisin aracılık işi, işverenlerin ilanları için iş arayanların arasından bir ön eleme yapmayı ve iş arayanlara onlar için en uygun ilanı iletmeyi de kapsıyor. 

Üniversite Öğrencileri İçin de Bir İmkan

Hüseyin Ferdi Olur, portalın üniversite öğrencilerine de hitap etmesi bakımından kısa süreli veya yarı zamanlı iş ilanları da içerdiğinin özellikle altını çizdi. Bunun yanında ofis altında özellikle genç işsizleri hedefleyen eğitim destekli istihdam programları da yer alıyor. Bu programlar insanların özellikle mavi yaka işlerde gerekebilecek becerileri edinip bu beceriler üzerinden iş sahibi olmalarını amaçlamakta. Satış danışmanlığı, baristalık, asansör periyodik kontrol muayene mühendisliği, pastacılık eğitimleri bu programlara örnek olarak verilebilir. Sertifikasyon için bölgesel istihdam ofisleri İŞKUR ile birlikte çalışıyor. Ofisler iş sahibi olmalarına aracı oldukları insanlarla iş bulduktan sonraki bir yılları boyunca sigorta devamı kontrolü ve aramalarla iletişimde kalmaya devam ediyor.

“Çifte Engel”e Takılan Kadınlar ve “Engelsiz Engelli” Arayan İşverenler

Olur’un Bölgesel İstihdam Ofisi’ne yapılan başvurulardan hareketle sunduğu verilere göre iş arayan kesimin büyük çoğunluğunu 30 yaş altı ve lise/dengi eğitime sahip gençlerden oluşturuyor. Bu veriler engelli iş arayanların verilerine baktığımızda da değişmiyor. Bu denklemde değişen veri engelli iş arayan bireylerin cinsiyetleri arasındaki orantısızlık. Türkiye’deki kadınların işgücüne katılımdaki düşük oranına paralel olarak iş arayan engelli bireylerin de %73,11’i erkeklerden, %26,89’u kadınlardan oluşuyor. Olur’a göre, bu düşük oranda, engelli kadınların bazen eşlerinin bazen de ebeveynlerinin onların her işte çalışmasını istememesi belirleyici oluyor.  

Diğer yandan işyerlerinin sunduğu istihdam da engellilere dönük kapsayıcılığın çok uzağında. Türkiye’deki orta ve büyük ölçekli işletmeler “engelli istihdamı  kotasına” sahip. Bu kota onları resmi olarak belli bir oranda engelli birey çalıştırmaya zorluyor. Ancak engellilik de farklı düzeylerde ve farklı biçimlerde (fiziksel, duyusal veya zihinsel) olabiliyor. 

Çoğu orta ölçekli işletme engelli dostu bir çalışma ortamına sahip değil. Hem altyapısal olarak hem de zihinsel olarak…  Hal böyle olunca, Hüseyin Olur işverenlerin engelliler arasında ayrımcılık yapmaya yöneldiklerini, tabiri caizse “engelsiz engelliler” arama yoluna gittiklerine işaret ediyor. Çoğu örnekte ise istihdam edilen engelli bireyler sadece kâğıt üzerinde çalıştırılıyor. 

Yani yasal düzenlemeler tek başına ne kadınların, ne de engellilelerin istihdama katılmasına yeterli oluyor. Bir zihniyet değişiminin gerekli olduğunu anlıyoruz.  

Göçmen Emeği Formel İstihdam Kanallarına Giremiyor 

Sunumun ardından, öğrenciler Hüseyin Olur’a göçmen istihdamı ile ilişkili sorular yöneltti. Olur, Türkiye’de göçmen emeğinin esas olarak kayıtdışı ucuz işgücü olarak istihdam edildiğine işaret ederek Bölgesel İstihdam Ofislerine yalnızca çalışma belgesi olan küçük bir kesimin geldiğini söylüyor. Gelenlerin de çoğunluğu ise Arapça bilmeleri sebebiyle Ortadoğu ve Kuzey Afrika ile ticaret yapan şirketlerce tercih ediliyor.  

İşe Girenler Ne Oluyor?

Öğrencilerin bir diğer sorusu da istihdam ofisinin işe girmesine aracılık ettiği kişilerin akıbeti hakkındaki sorularına da yanıt veren Hüseyin Olur, bu kişilerle en azından bir yıl boyunca  iletişimi koparmadıklarını, özellikle dezavantajlı gruplardan gelen insanların istihdamdaki sorunlarını tespit etmeye, çözüm önerileri geliştirmeye de önem verdiklerini söylüyor.